Đồng hồ áp suất là gì? Cấu tạo, phân loại, cách chọn
Đồng hồ áp suất là gì? Cấu tạo, phân loại và cách chọn đúng
Đồng hồ áp suất (pressure gauge) là dụng cụ đo và hiển thị áp suất của khí hoặc chất lỏng trong đường ống, bình chứa, máy móc. Loại phổ biến nhất là đồng hồ cơ, hoạt động hoàn toàn bằng cơ cấu cơ khí, không cần nguồn điện và chỉ thị trực tiếp trên mặt số bằng kim. Nhờ bền, rẻ và dễ đọc nên đồng hồ áp suất có mặt ở hầu hết nhà máy từ hệ thống nước, khí nén đến lò hơi và hóa chất.
Bài viết này giúp bạn hiểu nhanh đồng hồ áp suất là gì, cấu tạo ra sao, có những loại nào và 6 tiêu chí cần kiểm tra trước khi mua. Tham khảo thêm các dòng đồng hồ áp suất phổ biến hiện nay tại danh mục đồng hồ áp suất Wise Hàn Quốc.
Áp suất mà đồng hồ đo là gì?
Áp suất là lực tác dụng lên một đơn vị diện tích. Đồng hồ thông thường đo áp suất tương đối (gauge pressure), tức là chênh lệch so với áp suất khí quyển. Khi kim chỉ 0, áp suất bên trong bằng áp suất khí quyển bên ngoài.
Ba trường hợp bạn thường gặp:
- Áp suất dương: lớn hơn khí quyển, thang đo bắt đầu từ 0 (ví dụ 0~10 bar).
- Áp suất âm (chân không): nhỏ hơn khí quyển, thang đo từ -1 bar (hoặc -0.1 MPa) đến 0.
- Thang hỗn hợp (compound): đo cả chân không và áp suất dương, ví dụ -1~0~15 bar.

Đồng hồ đo áp suất dải áp hỗn hợp
Các đơn vị phổ biến là bar, MPa, kPa, psi và kgf/cm². Bạn có thể xem bảng quy đổi chi tiết trong bài quy đổi đơn vị áp suất bar, psi, MPa, kgf/cm².
Cấu tạo đồng hồ áp suất
Một đồng hồ cơ kiểu Bourdon gồm các bộ phận chính sau:
- Chân kết nối (pressure connection): phần ren nối đồng hồ vào đường ống, thường bằng đồng thau hoặc inox.
- Ống Bourdon (element): ống kim loại cong, kín một đầu. Áp suất làm ống biến dạng, đây là bộ phận cảm biến chính. Nguyên lý này được trình bày chi tiết trong bài nguyên lý hoạt động của đồng hồ áp suất Bourdon.
- Cơ cấu truyền động (movement): hệ thanh truyền và bánh răng, khuếch đại chuyển động nhỏ của ống thành góc quay của kim.
- Mặt số (dial) và kim (pointer): hiển thị giá trị áp suất.
- Vỏ, nắp và kính (case, cover, window): bảo vệ cơ cấu bên trong khỏi bụi, nước và va đập.
Một số dòng còn có lớp dầu glycerin hoặc silicone bên trong vỏ để giảm rung kim, hoặc đĩa chống nổ ở mặt sau để thoát áp khi ống bị vỡ.
Phân loại đồng hồ áp suất
- Theo nguyên lý đo
- Ống Bourdon: phổ biến nhất, dùng cho áp suất trung bình và cao.
- Màng (diaphragm) và hộp màng (capsule): dùng cho áp suất thấp, thang đo tính bằng mbar hoặc kPa.
- Ống xếp (bellows): dùng cho áp suất thấp và đồng hồ chênh áp.
- Theo cấu trúc bên trong
- Đồng hồ khô: vỏ không có chất lỏng, dùng khi áp suất ổn định. Ví dụ dòng đa dụng Wise P110.
- Đồng hồ chứa dầu: vỏ chứa glycerin hoặc silicone để chống rung, dùng cho máy nén, thủy lực. Ví dụ dòng Wise P258 có dầu.
.jpg)
Đồng hồ áp suất P258 có dầu
- Theo vật liệu
- Chân và ống bằng đồng thau: dùng cho nước, khí, dầu không ăn mòn.
- Chân và ống bằng inox 316: dùng cho hóa chất, môi trường ăn mòn, thực phẩm, hàng hải.
- Theo chức năng
- Đồng hồ chuẩn (test gauge) có độ chính xác cao để kiểm định.
- Đồng hồ chênh áp đo hiệu áp giữa hai điểm, thường dùng theo dõi tắc bộ lọc.
- Đồng hồ có tiếp điểm điện, vừa chỉ thị vừa đóng ngắt tín hiệu.
- Đồng hồ kèm màng ngăn (diaphragm seal) cho lưu chất ăn mòn, nhớt hoặc có cặn.
- Theo kiểu lắp
- Chân đứng (bottom connection) lắp trên đường ống.
- Chân sau (back connection) lắp trên mặt tủ hoặc mặt bảng điều khiển.
6 tiêu chí chọn đồng hồ áp suất
1. Thang đo: Áp suất làm việc ổn định nên nằm trong khoảng từ 1/4 đến 3/4 thang đo. Datasheet các dòng Wise đều ghi áp suất làm việc ổn định tối đa là 75% toàn thang, với khả năng chịu quá áp 130% toàn thang. Nếu áp suất dao động mạnh, nên chọn thang đo lớn hơn khoảng 1.5 đến 2 lần áp suất làm việc.
2. Đường kính mặt: Mặt 63 mm phù hợp máy nhỏ; mặt 100 mm là cỡ phổ biến trong công nghiệp; mặt 150 mm trở lên dùng khi cần đọc từ xa.
3. Cấp chính xác: Đồng hồ thông dụng có sai số từ ±1.5% đến ±3.0% toàn thang. Công việc cần độ chính xác cao nên dùng cấp ±1.0% hoặc ±0.5%, hoặc đồng hồ chuẩn.
4. Vật liệu tiếp xúc lưu chất: Chọn theo tính ăn mòn của lưu chất. Lưu chất ăn mòn hoặc có clo cần inox 316, thậm chí vật liệu đặc biệt như Monel.
5. Điều kiện làm việc: Nhiệt độ cao, rung, xung áp, ngoài trời, vùng nguy hiểm cháy nổ đều ảnh hưởng đến lựa chọn. Ví dụ dòng đa dụng chỉ chịu lưu chất đến 60 °C, trong khi dòng inox công nghiệp có thể chịu đến 200 °C.
6. Kiểu ren và kiểu lắp: Phải đúng loại ren (PT, NPT, PF, BSP) và đúng kích cỡ (1/8", 1/4", 3/8", 1/2"), nếu không sẽ không lắp được hoặc rò rỉ.
Tiêu chuẩn thường gặp
Đồng hồ Bourdon công nghiệp thường được thiết kế theo tiêu chuẩn châu Âu EN 837-1 về kích thước, độ chính xác và yêu cầu an toàn. Các dòng Euro gauge của Wise ghi nhận thiết kế theo yêu cầu an toàn của EN 837-1. Ngoài ra, bạn cần để ý cấp bảo vệ IP (chống bụi, nước) và chứng nhận ATEX nếu lắp ở khu vực có nguy cơ cháy nổ.
Liên hệ Mr Hoàng - 0919 914 138 để được hỗ trợ 24/7 hoặc tham khảo các sản phẩm đồng hồ áp suất TẠI ĐÂY.
